Το σκάνδαλο των υποκλοπών δεν είναι ένα «παρελθόν επεισόδιο». Είναι μια ανοιχτή πληγή του κράτους δικαίου. Από τις «νόμιμες επισυνδέσεις» της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών έως την υπόθεση του Predator, διαμορφώθηκε ένα πλέγμα εξουσίας που κινήθηκε στα όρια , και συχνά πέραν αυτών ,του Συντάγματος.
Η επανεκλογή της κυβέρνησης της Νέα Δημοκρατία το 2023 δεν συνιστά θεσμική αθώωση. Η λαϊκή εντολή παρέχει πολιτική νομιμοποίηση, όχι νομική ασυλία. Η επίκληση της «κοινωνικής αδιαφορίας» ως επιχειρήματος απαλλαγής αποκαλύπτει μια επικίνδυνη αντίληψη: ότι εκείνο που δεν τιμωρείται εκλογικά επιτρέπεται θεσμικά.
Η παρούσα κυβέρνηση δεν περιορίστηκε σε αμυντική στάση. Περιόρισε την εμβέλεια της κοινοβουλευτικής διερεύνησης, αποδυνάμωσε ελεγκτικούς μηχανισμούς και μετέβαλε το νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να στενεύσει το πεδίο λογοδοσίας. Όλα αυτά δεν συνιστούν απλή πολιτική διαχείριση κρίσης συνιστούν κανονικοποίηση της εξαίρεσης.
Κι όμως, ένα Μονομελές Πλημμελειοδικείο απέδειξε ότι η Δικαιοσύνη, όταν λειτουργεί χωρίς φόβο και σκοπιμότητα, μπορεί να διαρρήξει το πέπλο της θεσμικής σιωπής. Η ακροαματική διαδικασία κατέγραψε όσα η πολιτική εξουσία δεν θέλησε να δει.
Το άρθρο 19 του Συντάγματος και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν είναι διακοσμητικές διατάξεις. Το απόρρητο των επικοινωνιών δεν τελεί υπό αίρεση πολιτικής ευχέρειας. Η επίκληση της «εθνικής ασφάλειας» δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γενική ρήτρα συγκάλυψης.
Η πραγματική θεσμική δοκιμασία δεν θα κριθεί στις μελλοντικές εξαγγελίες περί συνταγματικής αναθεώρησης, αλλά στη σημερινή στάση απέναντι στη λογοδοσία. Διότι το κράτος δικαίου δεν καταλύεται με μία πράξη,φθείρεται όταν η εκτροπή παρουσιάζεται ως διαχειρίσιμη λεπτομέρεια.
Ως δικηγόρος, έχω μάθει ότι η σιωπή απέναντι στη θεσμική διολίσθηση είναι μορφή συνενοχής. Και η δημοκρατία δεν αντέχει ούτε τη διολίσθηση ούτε τη συνενοχή.
Ο Γιώργος Δ. Οικονόμου είναι, Σ. Δικηγόρος, Τέως πρόεδρος
Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας.
