Η συνεπής προγραμματική πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την τετραήμερη εργασία αποτελεί μια σοβαρή, μελετημένη και απολύτως ρεαλιστική πρόταση για τον εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας, προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής. Δεν αφορά ούτε ιδεοληψίες ούτε επικοινωνιακά τεχνάσματα σαν αυτά στα οποία έχει συνηθίσει να καταφεύγει η κυβέρνηση εδώ και επτά χρόνια. Γι’ αυτό και αντέδρασε με αυτόν τον απαξιωτικό τρόπο.
Η θέση του ΠΑΣΟΚ όμως αγγίζει τον κόσμο της εργασίας. Αφορά την πιλοτική εφαρμογή του μέτρου σε επιλεγμένους κλάδους και επιχειρήσεις, με στόχο την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε πραγματικές συνθήκες. Δεν πρόκειται για οριζόντια ή υποχρεωτική επιβολή, αλλά για ένα εργαλείο πολιτικής που βασίζεται στην ευελιξία, τη συναίνεση και την τεκμηρίωση.
Η προσπάθεια στρέβλωσης αυτής της πρότασης από την πλευρά της κυβέρνησης αποσιωπά μια βασική πραγματικότητα: η τετραήμερη εργασία δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία. Εχει ήδη δοκιμαστεί σε μια σειρά χωρών με διαφορετικά οικονομικά μοντέλα, από τη Βόρεια Ευρώπη έως αγγλοσαξονικές οικονομίες, με ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Σε πιλοτικά προγράμματα, επιχειρήσεις που μείωσαν το εβδομαδιαίο ωράριο χωρίς μείωση αποδοχών κατέγραψαν αύξηση παραγωγικότητας, μείωση επαγγελματικής εξουθένωσης και βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής των εργαζομένων. Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η απόδοση δεν συνδέεται γραμμικά με τον χρόνο παρουσίας στον εργασιακό χώρο, αλλά με την ποιότητα και την οργάνωση της εργασίας.
Σε μια οικονομία όπως η ελληνική, που επί δεκαετίες επένδυσε στη φτηνή εργασία ως βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, η μετάβαση σε ένα πιο ποιοτικό μοντέλο αποτελεί αναγκαιότητα. Για το ΠΑΣΟΚ συνιστά κορυφαία στρατηγική και προγραμματική θέση. Η τετραήμερη εργασία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για αυτή τη μετάβαση. Ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επενδύσουν σε τεχνολογία, καινοτομία και καλύτερη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού. Ταυτόχρονα, ενισχύει την ελκυστικότητα της χώρας για υψηλά καταρτισμένο προσωπικό, το οποίο σήμερα συχνά αναζητά καλύτερες συνθήκες εργασίας στο εξωτερικό. Σε αυτή τη μετάβαση, οι επιχειρήσεις δεν θα είναι μόνες τους. Θα έχουν τα κατάλληλα κίνητρα, με λελογισμένο κόστος, το οποίο όμως αξίζει να επενδυθεί στο πιο πολύτιμο και σπάνιο κεφάλαιο: το ανθρώπινο!
Η διαρροή ανθρώπινου κεφαλαίου άλλωστε –το γνωστό brain drain– δεν έχει μόνο την κοινωνική και δημογραφική διάσταση. Εχει και τη βαθιά οικονομική. Χώρες που προσφέρουν σύγχρονες εργασιακές συνθήκες, ευελιξία και σεβασμό στον ελεύθερο χρόνο των εργαζομένων έχουν σαφές πλεονέκτημα στην προσέλκυση και διατήρηση του ταλέντου και των εργαζομένων υψηλών προσόντων. Αν η Ελλάδα θέλει να ανταγωνιστεί σε αυτό το πεδίο, οφείλει να προσαρμοστεί. Η τετραήμερη εργασία, έστω και πιλοτικά, αποτελεί ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Παράλληλα, η ενίσχυση του ελεύθερου χρόνου δεν είναι πολυτέλεια. Συνδέεται με τη βελτίωση της ψυχικής υγείας, της δημιουργικότητας και της κοινωνικής συνοχής. Ενας εργαζόμενος που έχει χρόνο να ξεκουραστεί, να επιμορφωθεί και να ζήσει ποιοτικά, επιστρέφει στην εργασία του πιο παραγωγικός και πιο αφοσιωμένος. Αυτό δεν είναι θεωρητική υπόθεση. Επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα των χωρών που έχουν ήδη εφαρμόσει το μοντέλο.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ εντάσσεται σε μια ευρύτερη φιλοσοφία για την εργασία του μέλλοντος: μια εργασία πιο ευέλικτη, πιο ανθρώπινη και πιο αποδοτική. Δεν υπονομεύει την επιχειρηματικότητα· την ενισχύει, δημιουργώντας ένα πλαίσιο στο οποίο οι επιχειρήσεις μπορούν να εξελιχθούν και να ανταγωνιστούν διεθνώς με όρους ποιότητας και καινοτομίας.
Ο εκσυγχρονισμός της αγοράς εργασίας δεν μπορεί να γίνει με όρους του παρελθόντος. Απαιτεί μεταρρυθμιστική τόλμη και εμπιστοσύνη στις δυνατότητες της κοινωνίας και της οικονομίας. Η πιλοτική εφαρμογή της τετραήμερης εργασίας είναι μια τέτοια μεταρρύθμιση: μετρημένη, δοκιμασμένη, ρεαλιστική και προσανατολισμένη στο μέλλον.
