Ακολουθεί η συγκινητική εξιστόρηση της αποφράδας μέρας (‎29-9-1943) από τον Γιώργο Απέργη, γιό του Προϊστάμενου των ΕΛΤΑ που εκτελέστηκε στην προσπάθεια του να αποφύγει την σύλληψη και που αποτελεί το 50ο θύμα!

Κάπου ανάμεσα στα άπειρα τραγικά γεγονότα της κατοχικής περιόδου παραμένει λησμονημένο και αποσιωπούμενο ένα γεγονός σημαδιακό για την ιστορία της Ηπείρου στα χρόνια της κατοχής. Η σφαγή των προκρίτων της Παραμυθιάς (όπως επέζησε και ονομάζεται στα κατοπινά χρόνια). Ήταν η εποχή που οι Γερμανοί ανέλαβαν πλήρως τον έλεγχο της Ελλάδος μετά την παράδοση της Ιταλίας και ανάμεσα τους τον έλεγχο της Ηπείρου.

Λίγο έξω από την Παραμυθιά ένα γερμανικό απόσπασμα (περί τα εικοσιπέντε άτομα) γύρναγε από ανιχνευτική αποστολή. Στη στροφή του φιδωτού δρόμου ένα πολυβόλο κελάηδησε. Έξι Γερμανοί έπεσαν επί τόπου. Οι αντάρτες που έστησαν την ενέδρα, λάκισαν αμέσως.

Την επόμενη, μια όμορφη μέρα και ενώ η ζωή κυλούσε αργά στην μικρή Παραμυθιά μια οχλοβοή σηκώθηκε ξαφνικά και αναστάτωσε την κωμόπολη. Μια γερμανική φάλαγγα έζωσε από παντού  την περιοχή και απέκλεισε όλες τις διόδους από και προς την Παραμυθιά. Χαλασμός ακολούθησε. Ο κόσμος αισθανόμενος το κακό πανικοβλήθηκε. Oι Γερμανοί κάνουν μπλόκο!! Μέσα στο πανικό όμως, πανάρχαιες αταβιστικές συνήθειες ξύπνησαν από μακροχρόνιο λήθαργο. Έτσι οι κάτοικοι, οι απλοί αγρότες το πρώτο που σκέφτηκαν ήταν να σώσουν τις αρχές του χωριού τους προκρίτους, με τον αρχαίο σεβασμό προς προς τις κεφαλές της κοινωνίας.

Κύριε προϊστάμενε, πρέπει να κρυφτείτε είπαν δυο απλοί Ηπειρώτες στον νεότατο προϊστάμενο των TTT (ταχυδρομείο, τηλέφωνο, τηλέγραφος) (και πατέρα του υπογράφοντος). Τον οδήγησαν στη εκκλησία όπου κάτω από την Άγια Τράπεζα υπήρχε μια κρύπτη, απομεινάρι άλλων σκοτεινών εποχών.

Οι Γερμανοί όμως δεν άρχισαν τις συλλήψεις αμέσως. Ίσως γιατί περίμεναν να ξεθαρρέψει ο κόσμος, ίσως γιατί κάτι άλλο περίμεναν. Και αυτό το κάτι άλλο δεν άργησε να φανεί. Ήταν ένα μπουλούκι από κουκουλοφόρους Τσάμηδες, με την στολή της πολιτοφυλακής των Τσάμηδων. Οι τσάμηδες είναι Αλβανοί.

Ήταν αυτοί που υπεδείκνυαν στους γερμανούς κατακτητές τα πρόσωπα που έπρεπε να εκτελεστούν. Και τότε το κακό άρχισε. Το προσωπικό του σταθμού TTT είχε καταφύγει σύσσωμο (τρία άτομα) σε ερημικό σπίτι για να κρυφτεί. Παρακολουθούν κρυμμένοι απέναντι το σπίτι του γενικού επιθεωρητή μέσης εκπαίδευσης Ηπείρου. Δυο Γερμανοί και δυο Τσάμηδες κτυπούν την πόρτα. Εμφανίζεται η γυναίκα του επιθεωρητή, έγκυος στον όγδοο μήνα, στην πόρτα. Ρωτούν να μάθουν που είναι ο επιθεωρητής (διερμηνέας ένας τσάμης ) Αυτή απαντά πως δεν ξέρει. Δυο υποκόπανοι σηκώνονται και κτυπούν την γυναίκα   στην κοιλιά και στο πρόσωπο. Πέφτει κάτω. Ο επιθεωρητής κρυμμένος σε σοφίτα στο σπίτι, βγαίνει να σώσει την γυναίκα του. Τον πιάνουν. Μετά ζώνουν το ερημόσπιτο. Ετοιμάζονται να σπάσουν την πόρτα, όταν ένας Γερμανός έρχεται να τους πει ότι πιάσαν και τους εξήντα που θελαν. Οι Γερμανοί  λένε ότι θα τους μεταφέρουν  για ανάκριση. Ο επιθεωρητής ένας λεβέντης άντρας λέει στους συγκρατούμενους του ότι πάνε να τους χαλάσουν. Σκίζουν τα ατομικά τους έγγραφα κατά την μεταφορά τους με καμιόνια  και  μετά αποφασίζουν να το σκάσουν. Ρίχνονται στους φρουρούς και πηδάν από τα καμιόνια. Μερικοί τα κατάφεραν. Ο επιθεωρητής δεν μπόρεσε. Λίγα μέτρα πριν την ελευθερία μια ριπή αυτομάτου τον γάζωσε .

Την επόμενη της εκτελέσεως και ενώ ο θρήνος και ο φόβος κυριαρχούσαν μια ανακοίνωση των Γερμανών τοιχοκολλήθηκε στο χωριό. Όσοι την διάβασαν την θυμούνται ακόμα και τώρα πενήντα τόσα χρόνια μετά την σφαγή. Λόγια χαραγμένα βαθιά στην μνήμη τους :

Επειδή, κοιμώμενοι στα μαλακά των κρεβάτια  "υπετηαλπτων" την ζωήν Γερμανών στρατιωτών μεταξύ των οποίων και τριών  ηρωικών υπερασπιστών του σταλιγγραντ" προέβημεν εις την εκτέλεση  των κάτωθι.

Και ακολουθούσε ο κατάλογος του μαρτυρίου.

Το γεγονός της σφαγής δεν είναι απομονωμένο από τα γενικότερα δρώμενα της περιόδου εκείνης .Τα συμπεράσματα δεν είναι απλά καθώς υπάρχουν λεπτομέρειες που το φωτίζουν. Οι περισσότεροι των εκτελεσμένων ανήκαν στον ΕΔΈΣ και οι αντάρτες που χτύπησαν τους γερμανούς ήταν Ελασίτες. Πολλοί ιστορικοί υποστήριξαν ότι μια από τις πιο πετυχημένες στρατηγικές του ΕΛΛΑΣ στον πόλεμο που εξαπέλυσε έναντι κάθε εθνικής ομάδος ήταν και η παραπάνω, να δημιουργεί επεισόδια έξω από περιοχές μη ελεγχόμενες από αυτόν και να αφήνει την καταστροφή τους στους Γερμανούς, δρέποντας αργότερα τους καρπούς.

Όσο για τους Τσάμηδες, αυτά τα φίδια που τόσο καιρό έτρεφε η Ελλάδα στον κόρφο της και που έδειξαν το πραγματικό τους πρόσωπο στον πόλεμο, το δικαστήριο εγκληματιών πολέμου στα Γιάννενα που συστήθηκε μετά την απελευθέρωση, εξέδωσε 5500  καταδικαστικές αποφάσεις εναντίον τους (ερήμην) οι περισσότερες εις θάνατον, σε σύνολο πληθυσμού 22000.

Γιώργος Απέργης

1.Τσαμάτος Π. Ευάγγελος, ιερέας
2.Αλιγιάννης Φ. Δημήτριος, χαλκουργός
3.Αλιγιάννης Δ. Ιωάννης, παντοπώλης
4.Αλιγιάννης Φ. Κωνσταντίνος, χαλκουργός
5.Αλιγιάνης Κ. Σωτήριος, παντοπώλης
6.Αποστολίδης π. Απόστολος, υποδηματοποιός
7.Βαλασκάκης Σωτ. Ελευθέριος, ιατρός
8.Γιαννάκης Ιωαν. Νικόλαος, καθηγητής
9.Δρίμτζιας Δ. Χαράλαμπος, γεωργός
10.Ευαγγέλλου Ε. Ευθύμιος, καφεπώλης
11.Ζιάγκος Γ. Κωνσταντίνος, δημοτικός υπάλληλος
12.Κακούρης Α. Περικλής, δημοδιδάσκαλος
13.Κατσούλης Α Κωνσταντίνος, δημοδιδάσκαλος
14.Κλήμης Θ. Δημήτριος, αγωγεύς
15.Κοτσαλέρης Ε. Εμμανουήλ, δ/ντής υποκαταστ. Α.Τ.Ε. Παραμυθιάς
16.Κουρσουμής Θ. Κωνσταντίνος, καφεπώλης
17.Κωνσταντίνου ή Κωσταγιάννης Ι. Κων/νος, σιδηρουργός
18.Κωνσταντίνου ή Κωσταγιάννης Ι. Παναγιώτης, σιδηρουργός
19.Μάνος Π. Νικόλαος, εστιάτορας
20.Μαρέτης Γ. Ανδρέας. χρυσοχόος
21.Μαρέτας Ν. Γεώργιος, εστιάτορας
22.Μητσιώνης Αναστ. Ιωάννης, καφεπώλης
23.Μουσελίμης Σ. Γεώργιος, Ράπτης
24.Μουσελίμης Π. Σταύρος, δημοτικός υπάλληλος
25.Μπαζάκος Θ. Ιωάννης, δημοδιδάσκαλος
26.Μπάρμπας Γ. Νικόλαος, έμπορος υφασμάτων
27.Μπάρμπας Ν. Σπυρίδων, έμπορος υφασμάτων
28.Νάστος Χ. Ευάγγελος, παντοπώλης
29.Πάκος Γ. Πάκος, τυρέμπορος
30.Παπαθανασίου Χρ. Βασίλειος, καφεπώλης
31.Πάσχος Γ. Γεώργιος, παντοπώλης
32.Πάσχος Δ. Λεωνίδας, τυρέμπορος
33.Ράπτης Δ. Αθανάσιος, έμπορος
34.Ρίγγας Γ. Αθανάσιος, έμπορος
35.Σιαμάς Π. Γεώργιος, ταχυδρομικός υπάλληλος
36.Σιωμόπουλος Β. Κων/νος, γυμνασιάρχης
37.Σπυρομήτσιος Π Σπυρίδων, υποδηματοποιός
38.Στρουγγάρης Α. Ανδρέας, παντοπώλης
39.Σωτηρίου Χ. Κων/νος, αγωγεύς
40.Σωτηρίου Κ Γεώργιος, αγωγεύς
41.Τζώης Δ. Κων/νος, βιβλιοπώλης
42.Τσαμάτος Ευάγγ. Νικόλαος, Ράπτης
43.Τσίλης Δ. Κων/νος, αγωγεύς
44.Τσούλας Δημ. Γεώργιος, δημοτικός γραμματέας
45.Τσούλας Β. Θεόδωρος, υποδηματοποιός
46.Τσούλας Β. Κων/νος, υποδηματοποιός
47.Φάτσιος Γ. Θωμάς, μυλωθρός
48.Φείδης Θ. Αριστοφάνης, λογιστής
49.Χρυσοχόου Κ. Απόστολος, σχολάρχης μητροπόλεως

Συντάκτης: Γκορέζης Γιώργος

Οι εξελίξεις στη ΝΑ Μεσόγειο δείχνουν ότι βρισκόμαστε στην αρχή μιας κρίσης, που χρειάζεται ιδιαίτερη ψυχραιμία στο χειρισμό της. Ο Ερντογάν μοιάζει να μην ελέγχει πλέον την επιθετικότητα του και ανακοίνωσε ότι βγάζει το ερευνητικό του σκάφος για έρευνες από 15 Σεπτεμβρίου μέχρι 15 Νοεμβρίου στην περιοχή Νοτίως του Καστελόριζου.

Η Τουρκία βλέπει το περιβόητο δόγμα Νταβούτογλου για «μηδενικά προβλήματα» με τους γείτονές της να έχει καταρρεύσει παταγωδώς! Στη Λιβύη, όπου επί Καντάφι είχε σημαντική επιχειρηματική δραστηριότητα, μένει σε πρώτη φάση έξω από τη «μοιρασιά». Στη Συρία ο Άσαντ όχι απλά δεν φοβήθηκε από τη προειδοποίηση που του απηύθυνε ο Νταβούτογλου, αλλά συνέχισε να σκοτώνει πολίτες και τέλος η διαφαινόμενη μεγάλη ήττα στη νοτιοανατολική Μεσόγειο στο θέμα των ερευνών για φυσικό αέριο κάνουν τη Τουρκία νευρική.

Τα γεγονότα αρχίζουν να μας εγγίζουν νωρίτερα απ’ ότι είχε υπολογιστεί, και η αντίδραση της Αθήνας είναι άμεση. Το ΚΥΣΕΑ στο οποίο επικυρώθηκε η απόφαση για προμήθεια βλημάτων SPICE από το Ισραήλ, αποδεικνύει ότι ο ελληνοϊσραηλινός αμυντικός άξονας λειτουργεί. Αυτό φάνηκε και από την τηλεφωνική συνομιλία που είχαν οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών Παπανδρέου και Νετανιάχου. Αν ισχύουν τα όσα γράφονται στο Ισραήλ περί αιτήματος χρησιμοποίησης ελληνικών βάσεων από ισραηλινές δυνάμεις σε περίπτωση που η Τουρκία κάνει οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια ,τότε οι εξελίξεις είναι ευνοϊκές για τη χώρα μας.

Με αφορμή τη συμπλήρωση 400 χρόνων από το Εθνικοαπελευθερωτικό Κίνημα του Διονυσίου Φιλοσόφου και το μαρτυρικό θάνατό του, η Εταιρεία Λογοτεχνών και Συγγραφέων και ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής οργανώνουν εκδηλώσεις με το ακόλουθο πρόγραμμα:

Σε ημερομηνίες που θα καθοριστούν και θα ανακοινωθούν έγκαιρα θα πραγματοποιηθούν δύο ημερίδες, η μια στην Παραμυθιά τόπο καταγωγής και η άλλη στα Γιάννινα, με θέματα σχετικά με το Κίνημα του Διονυσίου και την εποχή του.

Την Κυριακή, 11 Σεπτεμβρίου 2011, θα τελεσθεί Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου της Ιεράς Μονής Διχουνίου, στον πρώην Δήμο Μολοσσών. Θα ακολουθήσει επιμνημόσυνη δέηση στο χώρο μπροστά από την Προτομή του Διονυσίου του Φιλοσόφου που βρίσκεται στον ίδιο χώρο, και σύντομη ομιλία από το Φιλόλογο Σπύρο Εργολάβο.

Οι οργανωτές καλούν όλους τους Ηπειρώτες να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις αυτές, για να τιμηθεί, όπως του αξίζει, ο Διονύσιος Φιλόσοφος και το Κίνημά του που υπήρξε το πρώτο απελευθερωτικό Κίνημα εναντίον των Τούρκων.

Συντάκτης: Γεώργιος Δ. Λώλος

Η Αγγελική Πάλλη ήταν επιφανής ποιήτρια και συγγραφέας. Γεννήθηκε στο Λιβόρνο της Ιταλίας στις 22 Νοεμβρίου 1798.  Ήταν θυγατέρα του Παναγιώτη Πάλλη που κατάγονταν από το χωριό Ελινοί (Βέλλιανη) τη σημερινή Χρυσαυγή.

Η ίδια γεννήθηκε στο Λιβόρνο όπου ζούσε η οικογένειά της. Ο πατέρας της διατέλεσε γενικός πρόξενος της Ελλάδας εκεί από το 1836. Η ίδια ήταν εξαιρετικά ευφυής, πολυμαθής και γνώριζε την ελληνική, ιταλική, γαλλική και αγγλική γλώσσα.

Από τα παιδικά της χρόνια έδειξε έκτακτη ποιητική ιδιοφυία και είχε το χάρισμα να αυτοσχεδιάζει ποιήματα εκ του προχείρου όταν συναναστρέφονταν με παρέες και το θέμα δίνονταν απ’ αυτές (τις παρέες). Έτσι π.χ. έγραφε στίχους σε ποίημα ια τις θλίψεις της Σαπφούς. Για τα εξαιρετικά χαρίσματα της επιζητούσαν την παρέα της ο Λαμαρτίνος και ο Ματζίνι.

 Η Αγγελική Πάλλη φημίστηκε ως συγγραφέας όχι μόνον ποιητικών και δραματικών έργων, αλλά και διηγημάτων και άλλων πεζών λογοτεχνημάτων. Συνήθως έγραφε στην ιταλική γλώσσα, αλλά και στα γαλλικά και υπερασπίστηκε τα δίκαια των αγώνων της Κρήτης. Κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης αναζωπυρώθηκε ο ενθουσιασμός της υπέρ της μητέρας Ελλάδας και έγγραψε στα ελληνικά «Ύμνον προς τον Βύρωνα» και «Θρήνον για την καταστροφή των Ψαρών».Τόσο τα ποιητικά όσο και τα πεζά της έργα διακρίνονται για την έμπνευση και τη μεγάλη μόρφωσή της. Τα έργα της είχαν κυρίως υπόθεση πατριωτική και διαδηλούσε την προς την Ελλάδα και Ιταλία θερμή της αγάπη.